พบเตาถลุงแร่เหล็กโบราณอายุกว่า 1,400 ปี พบที่บ้านโฮ่ง ลำพูนอยู่ระหว่างการศึกษาของนักโบราณคดี(มีคลิป)

Share This:

พบเตาถลุงแร่เหล็กโบราณอายุกว่า 1,400 ปี อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูนกำลังถูกขุดค้นเพื่อทำการศึกษาได้ 1 ปีเศษ ด้านนักโบราณคดี ศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ ยืนยันเป็นแหล่งถลุงแร่เหล็กโบราณจากการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ ศึกษาไพบเทคนิดการถลุง รูปแบบเตา อายุเตา นอกจากนี้ยังพบอีก 1 จุดที่อำเภอลี้ แต่รอการขุดค้นทำการศึกษาพบว่าแหล่งถลุงแร่เหล็กและเตามีอายุมากกว่าสมัยของเจ้าแม่จามเทวีกว่า 200 ปี

นายยงยุทธ เกษมส่งสุข อยู่บ้านเลขที่ 157 หมู่ 1 ตำบลบ้านโฮ่ง อำเภอบ้านโฮ่ง เป็นผู้ศึกษาประวิติศาสตร์ของอำเภอบ้านโฮ่งมาตั้งแต่ปลายปี 2549 จนมาถึงปัจจุบัน เป็นผู้สืบค้นพบคนแรก ได้นำไปชมเตาถลุงแร่เหล็กโบราณมีอายุ 1,400 กว่าปี ซึ่งพบร่องรอยต่างๆ อยู่ภายในสวนมะม่วง ของชาวบ้าน หลังจากที่ได้สืบค้นหาจนพบได้ประสานต่อไปยัง อาจารย์ยอดดนัย สุขเกษม นักโบราณคดี ศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ เข้ามาทำการขุนค้นศึกษาระยะเวลาประมาณ 1 ปีเศษพบว่า เตาถลุงเหล็กโบราณบ้านป่าป่วย ตำบลบ้านโฮ่ง อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน มีรูปแบบสันนิษฐานเป็นเตาถลุงรูปแบบทรงกระบอกตรงมีผนังสูง (Shaft Furnace) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.20 – 1.30 เมตร สูงประมาณ 1.8 – 2 เมตร เป็นเตาก่อด้วยการปั้นดินเหนียวทรงสูงคล้ายปล่องไฟ มีช่องสอดท่อลมและช่องดูสีไฟใช้ร่วมกันอยู่บริเวณส่วนฐานของเตา มีการขุดหลุมดักตะกรัน (Slag Pit) ทรงกรวยไว้ภายในเตา ส่วนเทคนิคการถลุงเหล็กที่เตาถลุงโบราณบ้านป่าป๋วย จากหลักฐานที่ปรากฏสันนิษฐานได้ว่า เป็นการถลุงเหล็กตามกระบวนการทางตรง (Direct Iron Smelting Process) คือ การถลุงโดยใช้ถ่านและอากาศเติมความร้อนให้กับแร่เหล็ก ทำให้ธาตุเหล็กแยกจากธาตุอื่นๆ และจับตัวเป็นกลุ่มก้อนเหล็ก (Iron Bloom) บริเวณก้นเตาถลุง ในส่วนของการศึกษาค่าอายุสมัยของแหล่ง โดยการเก็บตัวอย่างถ่านในก้อนตะกรัน (Slag) ก้นเตาถลุง จากชั้นทับถมทางโบราณคดีชั้นแรกสุดและชั้นสุดท้ายก่อนทิ้งร้าง ไปกำหนดอายุทางวิทยาศาสตร์ ด้วยวิธี Accelerator Mass Spectrometry (AMS) Dating พบว่ามีค่าอายุระหว่าง 1,464 – 1,423 ปีมาแล้ว แสดงให้เห็นว่ากิจกรรมการถลุงเหล็กที่แหล่งโบราณคดีบ้านป่าป๋วย เกิดขึ้นระหว่างครึ่งหลังพุทธศตวรรษที่ 11 – ครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 12 ก่อนการเกิดขึ้นของรัฐหริภุญไชย ในราวพุทธศตวรรษที่ 13 -14

การวิเคราะห์ร่วมกับบริบทพัฒนาการทางสังคมพบว่า แหล่งถลุงเหล็กโบราณบ้านป่าป๋วย มีอายุสมัยอยู่ในช่วงสมัยเหล็กตอนปลาย หรือสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ของดินแดนล้านนา ร่วมสมัยกับร่องรอยชุมชนโบราณในพื้นที่ราบลุ่มน้ำกวง ประกอบด้วย แหล่งโบราณคดีบ้านวังไฮ อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน แหล่งโบราณคดีบ้านสันป่าคา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งโบราณคดีบ้านยางทองใต้ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งฐานพบหลักฐานเครื่องมือเหล็กในรูปแบบต่างๆ การศึกษาแหล่งถลุงเหล็กโบราณบ้านป่าป๋วย จึงถือเป็นหนึ่งในกุญแจสำคัญที่ทำให้เห็นถึงพัฒนาการของสังคม ผู้คน และความก้าวหน้าทางด้านงานโลหกรรม ซึ่งเป็นพื้นฐานการเกิดบ้านเมืองระดับรัฐ อย่างเมืองหริภุญไชย (พุทธศตวรรษที่ 13-14) และเมืองเชียงใหม่ (พุทธศตวรรษที่ 19) ในช่วงเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตามผลการศึกษาเบื้องต้นที่บ้านป่าป๋วย ได้นำไปเสนอต่อที่ประชุมนานาชาติกลุ่มเซาท์อีสท์อาเซียน การขุดค้นพบเหล้กโละกรรมโบราณ ที่กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ตอนนี้แหล่งถลุงแร่เหล็กโบราณบ้านป่าป๋วย เป็นที่รู้จักของมหาวิทยาลัยต่างๆทั่วภูมิภาคแล้วครับ นักวิชาการหลายท่านให้ความสนใจประเด็นดังกล่าวมาก นอกจากนี้ยังพบแหล่งถลุงแร่เหล้กโบราณอีกจุด ที่บ้านแม่ลาน ตำบลแม่ลาน อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ในสวนของชาวบ้าน ซึ่งยังไม่ได้ทำการขุดค้นอย่างเป็นทางการ ซึ่งอยู่ระหว่างการศึกษาจุดบ้านป่าป๋วยให้ได้ข้อมูลที่สมบูรณ์ก่อนจะศึกษาต่อที่อำเภอลี้ ซึ่งพบพื้นที่โดยรอบไม่ใช้ชุมชนแต่เป็นแหล่งถลุงแร่เหล็ก ซึ่งมีอายุเก่าแก่สมัยเจ้าแม่จามเทวีที่ 1,200 กว่า แหล่งถลุมแร่เหล็กป่าป๋วยมีอายุมากกว่า 200 ปีเศษ

Comments

comments